Không chỉ là một thức uống ngon, bạc xỉu còn là nét văn hoá rất đặc trưng của người Sài Gòn, ở các tỉnh khác mình thấy không nhiều nơi có món này. Tại các quốc gia khác thì càng không luôn.

Một xíu thông tin mình tìm hiểu được về bạc xỉu

Bạc xỉu là tên gọi tắt của bạc tẩy xỉu phé, tức là 1 ly sữa với ít cà phê theo cách gọi của người Hoa phổ biến tại khu vực Chợ Lớn Sài Gòn. Kể từ TK19, khi cây cà phê du nhập vào Việt Nam bởi người Pháp, phin cà phê cũng dần được phát triển và trở nên gắn liền với văn hoá của nước ta. Nhiều người cho rằng tiền thân của phin cà phê có nguồn gốc từ vùng Nam Ấn, với cái tên là Madras Coffee Filter cũng có cấu tạo bộ phận tương tự.

Cùng với sự phát triển của cà phê, không thể không kể đến sữa đặc. Theo nhiều tài liệu cho rằng, vì không quen với vị đậm sánh của cà phê Việt Nam mà người Pháp đã dùng sữa đặc để làm dịu và dễ uống hơn. Lý do mà họ không dùng sữa tươi vì lúc đó sữa tươi rất đắt, vẫn chưa quá phổ biến ở Việt Nam và sữa rất nhanh hỏng nếu không được bảo quản lạnh và với khí hậu thời tiết ở Sài Gòn.

Quay trở lại với món bạc xỉu, đây là món giành cho con nít vào quán theo người lớn, trẻ em không thể cưỡng lại trước mùi cà phê, nhưng cà phê đen thì lại không thể uống nổi. Thế là người ta mới phát triển món sữa đặc pha loãng cho thêm 1 xíu cà phê để lấy hương. Còn phụ nữ thì uống cà phê sữa, nhưng 1 số người thích ngọt hơn cũng chọn bạc xỉu. Cà phê, bạc xỉu cũng hay được bán tại các hàng quán ăn sáng, quẩy chấm bạc xỉu nóng là một cách ăn rất phổ biến ở Chợ Lớn.

Tại sao mình lại thích uống bạc xỉu

Lý do đầu tiên là nó rất dễ tìm ở Sài Gòn, hầu như quán nào từ bình dân cho đến đắt tiền đều có món này. Bạc xỉu cũng không chưa quá nhiều caffeine, nên dù mình có uống vào buổi tối thì xác suất mất ngủ cũng không cao, uống vào ban ngày thì không sợ bị ép tim.

Nếu đúng kiểu pha ngày xưa, cà phê sẽ được pha bằng vợt hay những chiếc ấm đất nấu thuốc bắc. Do được pha sẵn như vậy mà thời gian pha bạc xỉu rất ngắn, không lâu như cà phê phin, phải đợi từng giọt chậm rãi.

Là một người sống ở khu Chợ Lớn, bạc xỉu có thể được coi là món đã lớn lên cùng mình. Khung cảnh mỗi buổi sáng uống bạc xỉu, nhâm nhi há cảo xíu mại, mà khi đó còn nhỏ chưa thể chịu được vị đắng của cà phê đen thì bạc xỉu đúng nghĩa là món khởi đầu tập tành uống cà phê luôn. Những hôm đi học vội thì 1 ly bạc xỉu nóng ăn cùng quẩy thôi cũng đủ rồi, quẩy giòn có vị ngọt của cà phê nó hợp lắm, ai ăn không quen sẽ cảm thấy hơi dầu xíu.

Mà đã uống bạc xỉu thì phải là đá đập nhuyễn mới ngon, vừa uống vừa nhai nhai mấy cục đá nhỏ, nó cũng là một cái thú vui.

Mình hay uống bạc xỉu ở Cộng cà phê, đá nhuyễn và có thêm cả cốt dừa béo nữa.

Bạc xỉu và cà phê sữa tươi

Bạc xỉu khác sữa tươi cà phê ở chỗ, thành phần chủ yếu của bạc xỉu là sữa đặc, với hương vị béo ngậy, ngọt gắt thơm nhẹ chứ không thanh và nhạt như sữa tươi thông thường. Vì thế bạc xỉu chứa khá nhiều calories, một món rất mập và không phù hợp với những người đang ăn kiêng hay có bệnh lý về đường huyết. Mà cũng nhờ vậy mà bạc xỉu là món thức uống phù hợp để cung cấp năng lượng.

Cách pha bạc xỉu

Bạc xỉu theo cách pha ngày xưa, người ta sẽ dùng cà phê được kho trong ấm đất rót vào ly sữa đặc. Tuy nhiên, hiện nay bạc xỉu được pha nhiều công đoạn và cầu kì hơn. Với cách mình hay pha ở nhà:

• Sữa đặc sẽ được cho vào ly trước
• Tiếp đến là đá nhuyễn rồi một ít sữa tươi không đường, phần đá nhuyễn sẽ giúp sữa tươi không tiếp xúc nhiều với sữa đặc hoà trộn lại với nhau, vẫn giữ được tầng nhìn đẹp mắt.
• Sau đó là thêm 1 lớp đá nhuyễn và rưới cà phê lên.
• Để hấp dẫn hơn, anh em có thể đánh cà phê lên để tạo bọt rồi dùng muỗng múc phần bọt đó lên trang trí.

Rubi Lee | Tinhte

Từ khi học cách cắt giảm tiền mua cà phê ngoài hàng quán thì cuộc sống của Tuyền có phần thay đổi. Sự thay đổi đó giúp Tuyền phát hiện trước kia đã có những khoản chi và lối sống tương đối phung phí.

Dịch bệnh bùng phát đã vô tình tạo ra những thay đổi lớn cho cuộc sống và thói quen sinh hoạt của con người. Từ khi dịch có diễn biến phức tạp hơn, thói quen “la cà” quán xá cùng bạn bè, thưởng thức cà phê thay đổi do ở nhà giãn cách và đa số quán cà phê tạm thời đóng cửa. Trong hoàn cảnh đó, những tín đồ cà phê đã biến mình trở thành “barista” và ngôi nhà của mình thành không gian “chill” trong những ngày work from home.

Năm ngoái, khi tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, vì không thể đi ra ngoài nên Nguyễn Ngọc Tuyền (sinh năm 1995) hiện đang sống ở TP. Hồ Chí Minh làm công việc là nhân viên văn phòng đã tìm cách tự lên Youtube để học cách pha cà phê ngay tại nhà.

“Mình là người đam mê và nghiện uống cà phê. Mỗi sáng khi tới văn phòng, mình đều phải tạt qua cửa hàng cà phê quen thuộc, hoặc ít nhất là vội vàng quá thì tấp vào lề đường có gánh hàng rong bán cà phê bụi để mua một cốc.

Thói quen này đã theo mình suốt nhiều năm, kể từ khi ra trường và đi làm. Một cốc cà phê buổi sáng giúp mình tỉnh táo, tập trung vào công việc hơn. Lâu dần thành thói quen, cứ không uống là người uể oải, khó chịu“, Tuyền chia sẻ.

Được biết, khi ở nhà Tuyền đã học cách tự pha cà phê đơn giản. Cô nàng tiết kiệm bằng cách mua phin giá 28k/cái với cà phê bột đóng gói, giá chỉ 40k/200 gram rồi tự pha uống.

=> Tính ra mình tiết kiệm được ít nhất là 25K/ngày.

=> Tính con số 1 tháng là 650k/26 ngày (tính trung bình lượt uống). Và một năm là 7,8 triệu.

=> Vừa không thải 26 ly nhựa/tháng và 312 ly nhựa/năm ra ngoài môi trường.

Tuyền cho biết cô không gặp khó khăn gì nhiều khi tự pha cà phê tại nhà. Chỉ cần nước nóng, bỏ cà phê bột vào phin, và chờ đợi thành phẩm.

Tuy nhiên, thời gian tới Tuyền có suy nghĩ sẽ đầu tư những dụng cụ cần thiết để hỗ trợ làm những món cà phê trở nên hoàn hảo hơn. Bởi Tuyền cũng muốn tự pha những món có độ phức tạp cao hơn như cà phê muối, cà phê bơ, cà phê bọt, cold brew, bạc xỉu, cà phê dừa…

Tuyền tính toán thử chi phí mua máy pha cà phê và nguyên liệu sẽ hết từ 5-7 triệu đồng nhưng có thể sử dụng lâu dài tới cả chục năm hơn nên cô có dự định sẽ đầu tư số tiền này. “Và mình cũng quyết định sẽ hạn chế tối đa không ra quán nữa mà tự pha cà phê tại nhà để tiết kiệm. Bởi nó giúp mình có trải nghiệm mới, tăng mood làm việc cũng rất hấp dẫn”.

Tuyền còn chia sẻ thêm: “Tới hiện tại, trừ những trường hợp phải gặp gỡ đối tác hoặc bạn bè ở quán thì mình mới ra quán thôi. Còn lại mình ở nhà tự pha đồ uống, mình phát hiện ra nhiều món dễ làm và tiết kiệm lắm.

Mình còn phát hiện cảm giác tự pha cà phê thích hơn nhiều, bởi nó giúp mình có thể tự tận hưởng thành quả của chính bản thân. Điều mình thích nhất là tự mình thêm bớt và sáng tạo nguyên liệu cho phù hợp với khẩu vị bản thân. Đặc biệt, mình có cảm giác an toàn và vui vẻ, phấn khích hơn rất nhiều”.

Tuyền cũng có dự định sử dụng số tiền 7,8 triệu tiết kiệm được từ việc cắt giảm mua cà phê ngoài quán để tự thưởng cho mình một chiếc máy pha cà phê và nguyên liệu cao cấp hơn như cô dự tính. Số tiền còn thừa lại, Tuyền sẽ sử dụng để đi du lịch.

Có thể thấy, tuy chỉ là hành động ngẫu nhiên được ra đời trong những ngày giãn cách, nhưng việc tự phục vụ cà phê tại nhà dần trở thành thói quen giúp Tuyền và nhiều bạn trẻ khác tiết kiệm hơn. Thậm chí, cô nàng này còn chia sẻ sẽ “chung tình” với thói quen này và sẽ đầu tư nhiều máy móc hơn để có ly cà phê thơm ngon tại nhà.

Còn bạn, nếu cũng đang muốn cắt giảm chi phí, tìm cách tiết kiệm hơn trong thời buổi kinh tế leo thang, mua gì cũng tăng giá như thế này thì câu hỏi “liệu có nên bớt la cà hàng quán?” để đạt được điều đó, như cách mà Tuyền đã áp dụng cũng sẽ hợp lý và cần cân nhắc hơn.

Ảnh: NVCC