Phân Biệt Sâm Ngọc Linh Giả

1. Về điều kiện sinh trưởng và hình dạng bên ngoài

Đặc điểm Sâm Ngọc Linh Kon Tum: Sâm Ngọc Linh Kon Tum là 1 cây thảo, sống nhiều năm nhờ thân rễ, cao khoảng 40-60 cm, đôi khi cao đến 1m, mọc tập trung thành từng đám hoặc những vùng nhỏ.

Thân rễ nạc, đường kính 1 – 3,5 cm, chiều dài tùy theo số năm sinh trưởng, màu vàng nhạt hay màu vàng đất, có nhiều đốt, mang những vết sẹo do thân lụi hàng năm để lại, mỗi vết tương đương với 1 năm tuổi.

Thân rễ mang nhiều rễ con và những vết nhăn dọc, dễ bẻ gãy, mùi thơm nhẹ, vị đắng hơi ngọt.

Ở cuối thân rễ thường có rễ củ phát triển hơn và thường có ba dạng: dạng củ cà rốt, dạng con quay, và phổ biến là dạng một bó củ, màu vàng nhạt, mang nhiều rễ con và có vân ngang.

Thân khí sinh: thẳng, nhẵn, màu xanh hoặc hơi tím, đường kính 5-8mm, thân thường rụi đi hằng năm sau mùa sinh trưởng chuẩn bị cho thời kỳ ngủ đông. Tuy nhiên do ảnh hưởng điều kiện sinh thái vùng sâm, đôi khi 2-3 thân khí vẫn tồn tại vài năm trên cùng 1 nhánh thân rễ. Thân rễ có thể phân nhánh nhiều lần và mỗi nhánh tồn tại 2-3 thân tạo thành 1 “bụi” sâm nhưng rất hiếm.

Lá: lá kép hình chân vịt, mọc vòng, mỗi cây thường có 3-5 lá kép ở đỉnh thân, cuống lá kép dài 6-12cm, mỗi lá kép thường có 5 lá chét, lá chét ở giữa to nhất, nằm gần hai bên cuống lá, lá chét hình trứng ngược, mác ngược hay bầu dục, mép khía răng cưa, chóp lá nhọn, đôi khi kéo dài thành mũi. Gân lá hình lông chim, thường có 10 cặp gân, gân phụ hình mạng, dọc theo các gân chính ở cả hai mặt của phiến lá có nhiều lông cứng dài 1-2mm, mặt dưới ít lông hơn mặt trên, phiến lá màu xanh lục, mảnh và dễ rách.

Hoa tự: cụm hoa thường xuất hiện ở cây có từ 3 lá kép trở lên, trục hoa dài 10-20cm thường mang 1 tán đơn ở tận cùng, đôi khi có thêm 1-4 tán phụ, hay 1 hoa đơn độc ở phía dưới tán chính, tán hoa có đường kính 2,5-4cm, có từ 50-120 hoa, cuống hoa dài 1-1,5cm. Hoa màu vàng lục nhạt, gồm 5 lá dài hợp thành hình chuông, trên chia thành 5 răng nhỏ, 5 cánh hoa vàng lục nhạt, hơi trắng, 5 chỉ nhị màu trắng. bao phấn hình xoan, đính lưng, đế hoa hơi lồi. Đài hoa rụng 1 – 2 ngày sau khi nở và tán bắt đầu kết quả.

Quả: quả mọng, khi chín có màu đỏ tươi, thường có chấm đen ở đỉnh, không đều ở đỉnh quả, quả chủ yếu có 1 hạt có dạng hình thận (85%), một số ít quả có 2 hạt có hình cầu dẹt. Thỉnh thoảng gặp quả khi chín không có chấm đen giống như quả của nhân sâm. Hạt dài 6 – 8mm, rộng 5-6mm,dày 2mm, có màu trắng hay vàng nhạt, bề mặt hạt có nhiều chỗ lồi lõm.

* Chu kỳ sinh trưởng của cây sâm Ngọc Linh mỗi vùng mỗi khác nhau, do điều kiện thời tiết và địa hình khác nhau trong khu vực. Tuy nhiên có thể xác định chu kỳ sinh trưởng hàng năm phổ biến của cây Sâm Ngọc Linh như sau:

• Từ tháng 1 đến tháng 3: xuất hiện và phát triển thân khí sinh và tán hoa.
• Từ tháng 4 đến tháng 6: cây ra hoa và kết quả.
• Từ tháng 7 đến tháng 9: thời kỳ quả chín rộ.
• Từ tháng 10 đến tháng 12: thân khí sinh của năm bắt đầu tàn lụi, xuất hiện chồi thân mới mang tán hoa.

Sự Khác biệt về hình dạng bên ngoài giữa Sâm Ngọc Linh Kon Tum và Sâm Ngọc Linh giả:

Về lá:

Lá Sâm Ngọc Linh thật có lá nhỏ, mỏng và mềm có 3 đến 5 lá. Lá có răng cưa rất nhỏ, bé, đều. Lá Sâm Ngọc Linh giả có lá to, mập, lá có răng cưa sâu, dày dặn. Lá Sâm Ngọc Linh giả mặt trước cũng nhiều lông nhưng mặt sau ít lông hơn so với lá Sâm Ngọc Linh.

Về thân rễ và rễ củ:

Sâm Ngọc Linh thật các mắt lõm vào thân không tròn hẳn và mọc lệch nhau. Vỏ Sâm Ngọc Linh thật rất mỏng và nhẵn, không xù xì khi rửa sạch củ có màu vàng nâu hoặc màu xanh xám. Trong khi vỏ Sâm Ngọc Linh giả thì các mắt dày, sờ vào thấy bì sần sùi, các mắt hình tròn, lõm, mắt mọc thẳng hàng.

Khi cắt lát thì phần rễ củ trong Sâm Ngọc Linh thật có màu vàng nhạt, phần thân rễ bên ngoài da màu vàng nâu thì bên trong có màu vàng hoặc pha màu tím nhạt, bên ngoài da màu xanh xám thường thì ruột bên trong có màu hơi tím, lõi cũng có màu tím. Sâm Ngọc Linh giả khi cắt lát thì bên màu trắng phếu, đôi khi có pha 1 chút tím trong lõi. Một số Sâm giả có màu xanh hoặc vàng nhưng không tươi như màu Sâm Ngọc Linh thật.

Về mùi vị Sâm Ngọc Linh

Nếm thử Sâm Ngọc Linh là cách nhận biết rõ ràng nhất, vì Sâm Ngọc Linh có mùi vị đặc trưng của Sâm: Mùi thơm nồng, khi đưa lên mũi ngửi sẽ cảm nhận rất rõ. Khi nếm, Sâm Ngọc Linh có vị đắng gắt, dư vị ngọt, thanh, giòn, và không có xơ, dư vị lâu, khi nhai thấy chắc sâm, giòn sâm, càng ăn càng ngọt.

Ngược lại, Sâm Ngọc Linh giả có mùi vì khác hoàn toàn (vị đắng gắt khó chịu chứ không có mùi thơm của Sâm, khi nhai thấy rất cứng, dai và xơ). Khi ăn sẽ thấy sồn sột, dai, vị ngái, nóng rát ở cổ.

Về thành phần hoạt chất

Thành phần của Sâm Ngọc Linh có đầy đủ các hoạt chất GR2, G–RB1, G–Rg1 cao hơn hẳn Sâm Ngọc Linh giả, đặc biệt trong Sâm Ngọc Linh có tới 52 hợp chất Saponin, axit béo, axit amin, nguyên tố đa lượng, và vi lượng.

Trong khi Sâm Ngọc Linh giả cũng có thành phần GR2, G–RB1, G–Rg1 giống Sâm Ngọc Linh nhưng tỉ lệ rất ít so với Sâm Ngọc Linh.

Chính vì điều này nên kiểm định mẫu gởi kiểm định có thành phần tương tự như Sâm Ngọc Linh nhưng không thể xác định chắc chắn đó có phải là Sâm Ngọc Linh hay không. Tuy nhiên trong Sâm Ngọc Linh giả hoàn toàn không tìm thấy M-R2.

Các phương thức làm giả Sâm Ngọc Linh:

1. Giả bằng tam thất bắc, tam thất hoang.
2. Giả bằng sâm Lai Châu (loại này cực kỳ giống).
3. Vẫn là sâm Ngọc Linh nhưng không trồng ở Núi Ngọc Linh.

Để phân biệt được hết tất cả các phương thức làm giả bằng mắt thường thì rất khó, cách tốt nhất là dựa vào mùi vị sâm. Hoặc Bạn chỉ có thể dùng phương pháp kiểm định GEN thì mới xác định được chính xác là sâm Ngọc Linh hay không. Tuy nhiên, kiểm định gen thì cũng không biết được củ sâm đó trồng ở đâu, hàm lượng saponin là bao nhiêu phần trăm. Mà bạn cần có thêm phiếu định lượng hoạt chất nữa thì mới xác định đúng được Sâm Ngọc Linh.

Cách tốt nhất, tiết kiệm thời gian mà an tâm sử dụng cho các bạn là chọn nơi mua dùng uy tín, chất lượng.

Nguồn: SamNgocLinhK5

Nếu mua được những củ sâm rừng đẹp thì nên dùng để ngâm rượu; bình rượu sâm Ngọc Linh vừa là thức uống chăm sóc sức khỏe cao cấp lại vừa có giá trị trưng bày, làm đẹp không gian.

Dùng Sâm Ngọc Linh như thế nào để mang lại hiệu quả tốt nhất

Ngâm rượu

Cách lựa chọn nguyên liệu ngâm

+ Sâm Ngọc Linh: Chọn củ sâm tự nhiên già, nhiều năm tuổi (đạt từ 10 đến 150 năm). Củ sâm nhiều năm, đẹp sẽ mang đến bình rượu sâm chất lượng và có tính thẩm mỹ cao. Chọn mua củ sâm tự nhiên có củ cái, củ dài đẹp nhiều mắt đốt càng tốt, củ còn nguyên cành lá càng tốt.

+ Chọn rượu: Nên chọn loại rượu nấu truyền thống đạt 40 – 55 độ.

+ Bình ngâm: Chọn bình thủy tinh cao cấp, chất thủy tinh trong sẽ giúp phóng củ sâm trong bình trông rất đẹp. Hiện nay loại bình thủy tinh Hàn Quốc là loại bình có chất lượng cao dùng để ngâm sâm Ngọc Linh sẽ là chuẩn nhất.

Quy trình ngâm Sâm

Trước khi ngâm cần rửa sạch củ sâm, có thể rửa dưới vòi nước thông thường hoặc dùng máy xịt chuyên dụng để rửa sâm; chú ý rửa sạch đất cát bám ở phần mắt, ngóc ngách củ sâm. Sau khi rửa sạch thì lấy khăn khô sạch thấm nước; dùng máy sấy để sấy khô hoặc bật quạt cho sâm ráo hết nước.

Tiếp đến từ từ cho các củ sâm vào bình rồi tạo thế cẩn thận để đảm bảo tính thẩm mỹ. Lưu ý củ sâm, lượng sâm phải phù hợp với thể tích của bình. Có thể ngâm kết với các củ sâm nhỏ để tạo sự hài hòa, thẩm mỹ.

Sau khi tạo thế sâm trong bình xong thì từ từ đổ rượu vào ngâm cùng; sau đó đậy kín nắp lại, bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát.

Tỷ lệ ngâm thích hợp: 1kg sâm Ngọc Linh ngâm với 7 – 15 lít rượu. Nếu muốn nước sâm đậm đặc hơn, sử dụng với mục đích bồi bổ cho một số nhóm đối tượng đặc biệt thì nên ngâm với lượng rượu ít hơn: 1 kg sâm ngâm với 3 – 5 lít rượu.

Lưu ý:

Bình rượu ngâm từ 6 tháng trở lên là có thể dùng được. Bình rượu càng để lâu từ 1 – 2 năm thì nước uống càng ngon. Khi mới ngâm nước có màu trắng của rượu; sau từ 3 – 6 tháng nước sẽ dần chuyển màu, màu đậm lắng ở đáy bình khi uống cần lắc đầu lên cho đều màu.

Rượu sâm Ngọc Linh rất phù hợp với các quý ông; đây cũng là thức uống rất được nam giới ưa chuộng. Khi ngâm với sâm Ngọc Linh thì vị cay nồng của rượu sẽ giảm đi; người dùng chỉ còn cảm nhận thấy vị thanh, ngọt mát, dễ chịu của sâm Ngọc Linh mà thôi.

Sử dụng rượu sâm Ngọc Linh mỗi ngày giúp nâng cao sức khỏe. Sâm Ngọc Linh bổ khí huyết và bổ máu khi khí huyết được lưu thông thì thể lực cũng nâng cao, sức đề kháng tăng. Đây chính là phương pháp chống lại bệnh tật, phòng bệnh tốt nhất. Với người chưa bị bệnh hay đang bị bệnh cũng nên dùng sâm Ngọc Linh để phòng ngừa bệnh tật, nâng cao thể lực.

Để mang lại hiệu quả cao, nên dùng rượu sâm Ngọc Linh đều đặn trong mỗi bữa ăn với 1 ly nhỏ, không nên dùng quá 10ml/ngày.

Sâm Ngọc Linh ngâm mật ong

Từ xưa đến nay, mật ong luôn được sử dụng để ngâm với các loại thảo dược vì trong mật ong có một hàm lượng lớn các axit hữu cơ; chất này sẽ giúp chiết được thành phần dược chất có trong những loại thảo dược ngâm cùng. Bên cạnh đó, trong chính mật ong cũng có nhiều chất dinh dưỡng vì thế sâm khi được ngâm với mật ong càng làm tăng thêm tính bổ dưỡng, lại rất ngon miệng. Thành phẩm này ai cũng dùng được từ học sinh, sinh viên thi cử áp lực, người làm việc căng thẳng, phụ nữ, người già đến người bị bệnh…

Có thể sử dụng sâm Việt Nam tự nhiên hoặc sâm trồng đạt độ tuổi từ 5 năm trở lên để ngâm mật ong. Cách rửa sâm tương tự như đã nói ở trên.

Cách để có một bình sâm Ngọc Linh mật ong ngon:

Củ sâm Ngọc Linh sau khi rửa sạch cũng dùng dao để thái thành các lát mỏng từ 1 – 2 cm giống như lát khoai tây rồi phơi hoặc sấy các lát sâm cho giảm lượng nước xuống 50%.

Tiếp đến cho các lát sâm vào bình rồi từ từ rót mật ong vào sao cho ngập lượng sâm trong bình; sau đó dùng vải thoáng hoặc khăn màn đạy miệng lọ rồi để bình nơi khô ráo. Mỗi ngày nên đảo đều sâm với mật ong cho đến khi nhìn bình sâm không còn bọt.

Khi bình sâm không còn bọt thì dùng nắp bình đạy lại, vặn chặt, sau 1 – 3 tháng là dùng được. Khi dùng múc 1 thìa con bao gồm cả lát sâm và mật ong vừa đủ cho vào cốc nước 200ml nước ấm 60 độ C khuấy đều; uống vào buổi sáng là tốt nhất.

Nên dùng sâm Ngọc Linh ngâm mật ong với liều lượng thích hợp mỗi ngày. Liều dùng ngày dùng 2 – 3 lần mỗi lần 10ml bao gồm khoảng 3 – 5 lát sâm; có thể ăn trực tiếp hoặc hòa với nước nóng ấm rồi uống.

Hãm trà sâm Ngọc Linh uống hàng ngày

Uống một cốc trà sâm Ngọc Linh buổi sáng bạn sẽ thấy thực sự khỏe khoắn và tươi mới. Nhiều nhà có điều kiện hiện đang duy trì thói quen uống trà sâm mỗi ngày.

Củ sâm tươi thái thành các lát mỏng rồi hãm với nước sôi cũng là cách dùng mang đến hiệu quả cao. Muốn bảo quản được lâu thì cần phơi khô các lát sâm hoặc dùng máy sấy làm giảm lượng nước trong sâm xuống khoảng 50%, sau đó bọc kín rồi bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh dùng dần.

Với cách dùng này thì cách hãm chuẩn nhất là cho 10 – 15 lát sâm vào phích nước sôi; giữ nhiệt để trong khoảng 1 tiếng đồng hồ rồi uống. Sâm sẽ chiết ra các dược chất quý khiến nước sâm có màu vàng óng, đậm màu, uống thấy rất ngọt, đậm vị đặc trưng của sâm. Có thể hãm nhiều lần cho đến khi nước nhạt rồi ăn cả bã.

 Ăn trực tiếp

Sâm Ngọc Linh cũng có thể ăn trực tiếp giống như sâm Hàn Quốc vậy; thái sâm thành các lát mỏng rồi ăn sống. Cách dùng này cũng được coi là khá hiệu quả vì khi nhai các chất dinh dưỡng trong sâm sẽ được các mao mạch, nhú lưỡi hấp thụ và nhanh chóng đi vào cơ thể, người dùng sẽ thấy rõ hiệu quả, làm việc cả ngày dài mà không mệt mỏi. Liều lượng dùng: ngày 2 – 3 lần, mỗi lần khoảng 5 lát sâm thái mỏng.

Trên đây là 1 số cách chế biến và cách dùng sâm ngoclinh thông dụng và hiệu quả. Hy vọng những hướng dẫn trong bài viết thực sự hữu ích với người dùng.

Những lưu ý khi chế biến và sử dụng sâm Ngọc Linh mang lại giá trị cao nhất

Việc chế biến và sử dụng sâm Ngọc Linh có ảnh hưởng khá nhiều đến giá trị dinh dưỡng và tác dụng của sâm Ngọc Linh đối với sức khỏe của người dùng. Sâm Ngọc Linh đang được cả thế giới và Việt Nam công nhận là thực phẩm mang lại giá trị cao cho sức khỏe người dùng. Tuy nhiên, làm thế nào để sâm phát huy trọn vẹn tác dụng thì cách chế biến và liều lượng sử dụng là khá quan trọng mà không phải ai cũng có thể nắm được.

Khi chế biến sâm cần phải đặc biệt chú ý đến những dụng cụ chế biến; TUYỆT ĐỐI không được dùng đồ inox hay đồ có tính kim loại vào việc chế biến sâm vì nó sẽ làm giảm tác dụng của sâm.

Thông thường, mọi người vẫn thường sử dụng sâm Ngọc Linh để ngâm rượu hoặc ngâm mật ong. Tuy nhiên, trong quá trình chế biến cách làm này, bạn cũng cần phải chú ý những vấn đề sau:

Lưu ý khi ngâm sâm với mật ong

• Sâm phải được dùng bàn chải để rửa sạch; cho vào bình thủy tinh sạch và ngâm với loại rượu khoảng từ 30-40 độ. Chỉ nên sử dụng sau khi sâm đã được đủ 3 tháng trở lên.
• Nên chọn những loại mật ong rừng nguyên chất, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Sâm Ngọc Linh ngâm mật ong cần phải được thái lát mỏng ( khoảng từ 1-2 cm); ngâm trong loại bình thủy tinh cao cấp, có nắp đậy có chứa lỗ thông hơi để khi mật ong lên gas, bình sẽ không bị nổ.
• Đối với sâm ngâm mật ong hoặc ngâm rượu cần được bảo quản trong tủ lạnh. Trường hợp người mắc bệnh tiểu đường thì nên lưu ý với cách dùng sâm ngâm mật ong.
• Sâm mặc dù rất tốt nhưng cũng cần phải được dùng đúng người, đúng cách và đúng thời điểm. Tự tiện dùng sâm Ngọc Linh sẽ mang đến rất nhiều hậu quả khôn lường.

Một số lưu ý khi sử dụng:

• Không được uống trà ngay sau khi dùng sâm; bởi như vậy sẽ làm giảm đi tác dụng của sâm Ngọc Linh đối với cơ thể.
• Không nên quá lạm dụng sâm bởi nhiều người có quan niệm rằng; sâm Ngọc Linh là thứ đại bổ, dùng càng nhiều sẽ càng mang đến nhiều tác dụng.
• Sau khi ăn sâm, không nên dùng thêm các loại thực phẩm có tính hạ khí; bởi sâm mang đính tính bổ khí nên những loại thực phẩm này sẽ làm giảm tác dụng của sâm.
• Với trẻ nhỏ phát triển bình thường thì không nên cho trẻ dùng vì cơ thể trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh. Chức năng của lá lách, dạ dày còn yếu, trẻ cần được phát triển theo đúng quy luật; vì thế trẻ nhỏ không phải là đối tượng dùng thích hợp.
•  Người bị đau bụng tiết tả, lạnh bụng, không nên dùng sâm.
• Phụ nữ đang mang thai và cho con bú cũng không nên dùng sâm Ngọc Linh.
• Với người bị bệnh, bệnh nhân ung thư nên sử dụng kết hợp với sâm Ngọc Linh để hỗ trợ nâng cao sức khỏe. Lưu ý không dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
• Với người vừa mới ốm dậy cần bồi bổ, người suy nhược, xanh xao; có thể tăng liều lượng dùng lên gấp đôi so với mức bình thường.
• Vì dược chất trong sâm Ngọc Linh làm tăng tỉnh táo; khiến hệ thần kinh hưng phấn vì vậy không dùng sâm vào buổi tối muộn, dễ gây mất ngủ. Nên dùng sâm vào buổi sáng, trưa và xế chiều, dùng sau khi ăn.

Thêm một lưu ý đặc biệt:

• Khi sử dụng và chế biến sâm Ngọc Linh cần phải có sự tư vấn của các chuyên gia; chỉ nên mua sâm Ngọc Linh tại những đơn vị tuyệt đối tin tưởng bởi loại sâm này đang được làm giả khá nhiều.
• Người mua, người sử dụng cần phải thực sự tỉnh táo để tránh mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng. Điều này sẽ gây nguy hại khi sử dụng. Quý khách có thể tham khảo các sản phẩm sâm ngọc linh chuẩn Núi Ngọc Linh Kon Tum. Để phân biệt Sâm Ngọc Linh giả và Sâm ngọc Linh thật, tham khảo bài viết này!