Phát triển sâm Ngọc Linh thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước

Văn phòng UBND tỉnh Quảng Nam cho biết Chủ tịch UBND tỉnh Lê Trí Thanh đã ký tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ về việc đề nghị xây dựng và phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển sâm Ngọc Linh giai đoạn 2021 – 2030 và định hướng đến 2045.

Theo nội dung tờ trình: Sâm Ngọc Linh là một trong 10 loài thuộc chi Panax được phát hiện lần đầu tiên tại vùng núi Ngọc Linh thuộc tỉnh Quảng Nam và Kon Tum năm 1985. Đây là loài sâm đặc hữu, quý hiếm có giá trị kinh tế cao của Việt Nam, là một nguồn gen quý hiếm có giá trị rất cao được xếp ngang hàng với các loại sâm quý trên thế giới. Trong sâm Ngọc Linh có hàm lượng saponin khá cao, đặc biệt là nhóm dammaran với các hợp chất saponoside đại diện chính là MR2, Rb1 và Rg1. Sâm Ngọc Linh có tới 52 loại saponin, trong đó có 26 loại chưa được xác định.

Trong khi Hồng sâm của Hàn Quốc và Triều Tiên là 2 loại sâm thượng hạng trên thế giới, nhưng chỉ chứa khoảng 25 loại saponin (sâm tươi), hoặc 32 loại saponin (sâm khô) khác nhau; bằng chứng khoa học đã cho thấy giá trị sử dụng của sâm Việt Nam có tác dụng cao hơn so với các sản phẩm sâm hiện lưu hành trên thị trường thế giới cũng như nhập khẩu vào Việt Nam.

Nhận thức được tầm quan trọng của sâm Ngọc Linh, Chính phủ đã thống nhất thông qua Đề án bảo tồn và phát triển cây sâm Ngọc Linh đến năm 2030. Trên cơ sở đó, 2 tỉnh Quảng Nam và Kon Tum đã bố trí nguồn lực địa phương và xúc tiến, thu hút các doanh nghiệp vào đầu tư bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh trên địa bàn. Đến nay đã đạt được nhiều kết quả nhất định, góp phần giảm đáng kể tỷ lệ hộ nghèo ở vùng miền núi 2 tỉnh Quảng Nam và Kon Tum, cơ sở hạ tầng vùng sâm được đầu tư, nâng cấp, đời sống người dân ngày càng được nâng cao.

Tuy nhiên, để phát triển cây sâm Ngọc Linh trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước trong thời gian đến, ngang tầm với ngành sản xuất sâm Hàn Quốc, cũng như khai thác hiệu quả, bền vững tài nguyên thiên nhiên của quốc gia, UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành liên quan chủ trì xây dựng và trình 2 phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển sâm Ngọc Linh giai đoạn 2021 – 2030 và định hướng đến 2045.

Mục đích của chương trình là phát triển cây sâm Ngọc Linh thành ngành công nghiệp sản xuất sâm đạt thương hiệu sản phẩm quốc gia sâm Việt Nam; đưa ngành sản xuất và chế biến sâm Việt Nam (sâm Ngọc Linh) trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước; tạo điều kiện thuận lợi cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi cao phát triển kinh tế bằng cây sâm Việt Nam. Đến năm 2045, đưa Việt Nam trở thành nước sản xuất sâm có thể cạnh tranh ngang bằng với ngành sản xuất sâm của Hàn Quốc, hằng năm sản xuất ra được từ 500 – 1.000 tấn.

Nguồn: Thanh Niên

GIÁ TRỊ KHOA HỌC VÀ KINH TẾ CỦA CÂY SÂM NGỌC LINH

Cây sâm Ngọc linh (sâm Việt nam, sâm K5) được phát hiện chính thức năm 1973 tại huyện Đăk Tô tỉnh Kon Tum, trên độ cao 1800 m núi Ngọc linh.Năm 1988 Ts Hà thị Dụng và Gs Grushvisky xác định là một loài mới của khoa học, đặt tên Panax vietnamensis Ha et Grush. Đây là đối tượng được nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm. Kết quả nghiên cứu của Trung tâm Sam và Dược liệu thành phố Hồ chí Minh cho thấy:

Về mặt hoá học, thân rễ và rễ củ sâm Ngọc linh đã phân lập được 52 saponin, trong đó có 26 saponin thường thấy ở sâm Triều tiên,sâm Mỹ, sâm Nhật, đại diện chính là GinsenosideRb1,Ginsenosid Rg1, Ginsenosid Rd và 26 saponin mới phát hiện trong sâm Ngọc linh,đại diện chính là:Majonosid R1,Majonosid R2.Đặc biệt Majonosid R2 chiếm 50% hàm lượng saponin toàn phần của sâm Ngoc linh.

Trong lá và cọng lá đẵ phân lập được 19 saponin dammaran, trong đó 8 saponin có cấu trúc mới.Ngoài thành phần chính saponin ,trong sâm Ngọc linh đã xác định 17 acid amin,20 chất khoáng vi lượng và hàm lượng tinh dầu là 0,1%.

Nghiên cứu dược lý thực nghiệm của sâm Ngọc linh đã được các nhà khoa học chứng minh tác dụng chống stress vật lý, stress tâm lý và chống trầm cảm. Tác dụng kích thích hệ miễn dịch, tác dụng chống oxy hoá, chống lão hoá,tác dụng phòng chống ung thư,tác dụng bảo vệ tế bào gan.

Những nghiên cứu dược lý lâm sàng của sâm ngọc linh cho kết quả: bệnh nhân cảm thấy ăn ngon, ngủ tốt, lên cân, tăng thị lực,hoạt động trí tuệ và thể lực được cải thiện, gia tăng sức đề kháng. Sâm Ngọc linh thể hiên có hiệp lực tốt với kháng sinh,có tác dụng hiệp lực với thuốc trị đái tháo đường, cải thiện các trường hợp suy nhược thần kinh và suy nhược sinh dục, nâng cao huyết áp ở bệnh nhân huýêt áp thấp.Có tác dụng làm dịu và giảm đau trong bệnh viêm họng,dễ thở trong các bệnh lý phế quản và phổi,làm thưa các cơn hen suyễn.

Giá trị cây sâm Ngọc linh đã được thực tiễn kiểm nghiệm, nhu cầu sử dụng ngày càng tăng.Tình trạng thu mua với giá ngày càng cao thúc đẩy khai thác, dẫn tới thực trạng trong tự nhiên gần như không tìm thấy sâm Ngọc linh , từ những năm 90 cây sâm đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Trên thị trường tự do giá mua sâm Ngọc linh những năm 80 tương đương sâm Triều tiên, vào những năm 90 giá sâm Ngọc linh đắt hơn sâm Triều tiên nhiều lần. Hiện nay do khan hiếm nên giá sâm Ngọc Linh tại Đăk tô đã là 250-280 triệu đồng Việt nam cho 1kg sâm Ngọc Linh khô, tương đương 12.000 USD.

THỰC TRẠNG NGUỒN NGUYÊN LIỆU SÂM NGỌC LINH TRÊN ĐỊA BÀN 2 TỈNH QUẢNG NAM VÀ KON TUM

Cây sâm Ngọc linh khi mới phát hiện (trong thập kỷ 70-80) trên địa bàn 2 tỉnh Kon tum, Quảng nam được coi là loại cây sống dưới tán rừng có mật độ mọc khá dầy đặc,phân bố khá rộng ở đội cao trên 1500m .Đây là cây sinh trưởng chậm, phải sau nhiều năm mới đạt khối lượng sử dụng được. Qua một thời gian dài khai thác không gắn với bảo vệ và phát triển nhân rộng, nên khu phân bố bị thu hep nhanh đến mức khó tìm thây cây sâm moc hoang trong tự nhiên.Hiện nay tình trạng lùng sục khai thác vẫn thường xuyên xẩy ra ,vì thê nguồn nguyên liệu trong tự nhiên không còn nữa. Trong quyết định của thủ tướng chính phủ,cây sâm Ngọc linh được xếp vào những cây cấm khai thác sử dụng, buôn bán, trao đổi.

Trên cả 2 tinh Kon tum và Quảng nam số hộ nông dân trồng và bảo vệ cây sâm trong tự nhiên không nhiều,không kiểm soát được.Sở Y tế Quảng nam đã duy trì đươc trạm bảo vệ và trồng sâm ở xã Trà linh Trà my ,đơn vị đang quản lý điểm trồng sâm trên 3 ha với trên 270000 cá thể, trong đó gần 100.000 cây đang ra hoa đậu quả (cây trên 4 tuổi), hàng năm đã gieo ươm được 50 đến 70 ngàn cây giống. Tại Kon tum lâm trường Ngọc linh đang lưu giữ khoảng 4000 m2 cây sâm tại xã Măng ri Đak tô, nhưng do trồng không đúng kỹ thuật nên cây còi cọc ,ra hoa đậu quả khônh đáng kể, chưa sản xuất được giống.Trong 2 năm 2001 và 2002 kôn tum đã trồng mới được 24000 cây sâm tạo vườn giống tập trung và trồng 7500 cây trong hộ nông dân tạo vườn giống phân tán thuộc hai xã Măng ri vàNgọc lây huyện Đăk tô. Thực trạng trên cho thấy cây sâm ngọc linh mới ra khỏi nguy cơ tuyệt chủng, độ an toàn thấp.

Việc nghiên cứu đưa cây sâm ngọc linh thành cây trồng chính cho nhân dân vùng cao, khai thác lợi thế khí hậu, đất đai vùng cao để trồng sâm theo hướng sản xuất hàng hoá,tạo vùng nguyên liệu là thiết thực tham gia xoá đói giảm ngèo, trực tiếp bảo vệ rừng đầu nguồn, bảo vệ môi trường sinh thái và đảm bảo an toàn cho loài cây đặc sản này.

NỘI DUNG PHÁT TRIỂN CÂY SÂM NGỌC LINH

1. Mục tiêu:

– Giai đoạn 2003 – 2005 xây dựng hệ thống vườn giộng có sức sản xuất 2-3 triệu cây giống một năm.

– Giai đoạn 2006 – 2010 xây dựng và hoàn thiện mô hình hộ nông dân trồng sâm dưới tán rừng, mở rộng sản xuất tạo vùng nguyên liệu sâm.

2 . Nội dung:

2.1. Điều tra xác định thực trạng tự nhiên- kinh tế xã hội và nhu cầu trồng sâm, từ đó quy hoạch sản xuất và đề nghị phương án giao đất giao rừng cho hộ nông dân quản lý, bảo vệ, chuẩn bị cho việc trồng sâm.

2. 2 Xây dựng hệ thống vườn giống bao gồm hệ thống vườn giống trung tâm, vườn giống hộ và vườn ươm thôn bản.:

– Trạm tròng sâm Quảng nam nâng cáp vườn giống hiện có, bảo vệ chăm sóc cây giống, tuyển chọn giống tốt , tổ chức sản xuất giống và mở rộng diện tích vườn theo quy mô lớn, hoàn thiện quy trình gieo ươm hạt giống sâm.

– Trên địa bàn xã trà linh đầu tư cho hộ nông dân trồng sâm theo hướng sản xuất giống, có cam kết không thu hoạch dược liệu cây sâm dưới 10 tuổi. Trại giống trung tâm hàng năm mua hạt sâm trong dân tổ chức gieo ươm cây giống

– Trên địa bàn tỉnh Kôn tum xây dựng 2-3 vườn trung tâm, giao cho lâm trường Nọc linh quản lý, quy mô 10-15 ha/vườn.Cần quy hoạch hoàn thiên đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật của vườn giống.

– Đầu tư cho hộ nông dân trồng sâm theo hướng sản xuất giống, vùng xa tram trung tâm tổ chức vườn ươm cây giống thôn bản do một nhóm cán bộ kỹ thuật tại chỗ được huấn luyện đảm nhiệm.

Hệ thống sản xuất giống phai đạt công xuất 3-5 triệu cây giống/năm. Xây dựng tieu chuẩn hạt giống và cây giống cho sản xuất.

2.3. Đầu tư xây dựng mô hình sản xuât hộ theo hướng phân tán trên diện rộng. Các hộ được tập huấn chung, được giao cây giống để chủ động trồng ,chăm sóc và thu hoạch khi đủ tuổi.

– Hoàn thiện quy trình trồng sâm dưới tán rừng tự nhiên, tiến tới trồng rừng tạo tán trồng sâm.Tổ chức hệ thống rừng sâm trồng đúng kỹ thuật,được quản lý chặt chẽ,tạo mô hình trình diễn huấn luyện.

– Huấn luyện kỹ thuật,hỗ trợ giống cho các hộ nông dân có mong muốn trồng sâm . khoanh vùng và giao đất cho hộ trồng sâm.

– Tổ chức sản xuất trang trại. Chọn một số hộ có khả năng sản xuât lớn, đầu tư kỹ thuật và cây giống, hỗ trợ việc vay vốn để trồng sâm với quy mô 10-12 ha/hộ

2.4. Nghiên cứu kỹ thuật trồng sâm ngọc linh trên đất nương rẫy ở độ cao trên 1500 m. ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trồng sâm thâm canh dưới dàn mái che.Tạo mô hình trình diễn, tổng kết kỹ thuật, đánh giá hiệu quả kinh tế- xã hội để đầu tư nhân rộng

2.5. Nghiên cứu trồng cây thuốc ngắn ngày tạo sản phẩm hàng hoá, tạo nguồn thu hàng năm cho hộ trồng sâm. Xây dựng một cơ sở chế biến dược liệu sau thu hoạch chế biến sâm và các dược liệu khác.

– Nghiên cứu kỹ thuật trồng Nữ lang làm nguyên liệu sản xuất thuốc an thần.Đây là cây thuốc bản địa,quý hiếm ,sản xuất hàng năm,có triển vọng phát triển rộng trên vùng núi Ngọc linh.

– Nghiên cứu trồng cây Ngũ vị tử làm thuốc.Đây là cây thuốc dài ngày,thu quả nên trồng một lần thu quả hàng năm.Cây ngũ vị tử có triển vọng phát triển rộng trên đất dốc vùng Ngọc linh thuộc cả hai tỉnh Kon tum và Quảng nam.

– Đàu tư xây dựng khu chế biến dược liệu sau thu hoạch nhằm khai thác nhiều cây thuốc quý đặc hữu vùng Ngọc linh như:Đảng sâm,sơn tra,cẩu tích,hoàng đằng…

– Từng bước đưa cây thuốc có thị trường vào sản xuất khai thác khí hậu và đất đai vùng cao Ngọc Linh.

GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

1. Giải pháp tổ chức:

Đây là nôi dung có vai trò quyết định sự thành bại của đề án. Hai tỉnh Kon tum và Quảng nam cần phối hợp chỉ đạo phát triển vùng nguyên liệu đồng nhất,bổ xung và hỗ trợ cho nhau.

– Hệ thống chỉ đạo và hỗ trợ của nhà nước trong giai đoạn đầu nhằm hình thành tổ chức sản xuất chuyên canh.Phòng khuyến nông có nhóm theo dõi chỉ đạo phát triển cây đặc sản.

– Hệ thống sản xuất ,kinh doanh sâm phải được đầu tư chuyên sâu cả về thiét bị và cán bộ,đảm bảo ổn định không thay đổi.Sản xuất nông nghiệp hình thành HTX chuyên trồng sâm, hộ nông dân sản xuất trang trại tập trung theo hướng sản xuất hàng hoá.Quan hệ giữa đơn vị kinh doanh với HTX theo hợp đồng kinh tế hàng năm có sự chỉ đạo của nhà nước cấp huyện.

2. Giải phap kỹ thuật:Đây là nội dung có vai trò thúc đẩy phát triển.

– Trước hết phải hoàn thiện quy trình sản xuất giống,chọn lọc giống tốt,xây dựng hệ thống vườn giống đúng kỹ thuật phù hợp với địa bàn sản xuất và cung cấp đủ giống cho sản xuất.

– Hoàn thiện quy trình trồng sâm dưới tán rừng, khuyến cáo rộng rãi hộ nông dân trồng sâm dưới rừng.Quy hoạch vùng trồng sâm,giao đất giao rừng cho hộ trồng sâm,khuyến khích trồng rừng tạo tán cho sâm.Xã hội hoá việc trồng sâm dưới tán rừng là biện pháp bảo vệ và khôi phục sinh thái rừng.

– Để tạo vùng nguyên liệu hàng hoá, cần nghiên cứu xây dựng quy trình trồng sâm dưới dàn mái tre, trồng tập trung gắn với thâm canh kỹ thuật cao. Đưa cây sâm Ngoc linh thành cây trồnh chính của vùng cao Kon tum và Quảng nam.

3. Giải pháp kinh tế:Đây là nội dung nền móng,đặt cơ sở cho phát triển cây sâm.

– Giai đoạn trước mắt cần đầu tư dự án toàn diện nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học cho phát triển cây sâm.

– Xây dựng chính sách đầu tư ưu đãi cho vùnh nguyên liệu sâm,bao gồm:Chính sách vay vốn không lãi cho sản xuất nông nghiệp, đầu tư nhà xưởng,cấp đất khuyến khích cho các tư nhân đầu tư mở trang trại trồng và chế biến sâm .Chính sách đầu tư đào tạo cán bộ kỹ thuật cho vùng trồng sâm.chính sách thu hút nhân tài,thu hút đầu tư cho vùng trồng sâm.

KẾT LUẬN.

Phát triển trồng sâm ngoc linh là thực hiện bảo tồn an toàn loài sâmquý hiếm của việt nam, trực tiếp chuyển đổi hướng sản xuất,cơ cấu cây trồng,hình thành phương thức sản xuất hàng hoá, tạo thu nhập cao,ổn định cho nông dân vùng cao.Đây còn là giải pháp gắn quyền lợi hộ nông dân với rừng,thúc đẩy hộ nông dân bảo vệ rừng và trồng rừng, giữ gìn môi trường sinh thái, bảo vệ đa dạng sinh học.

Với những hữu ích kinh tế, xã hội, môi trường như vậy,việc đàu tư tiền của trí tuệ cho cây sâm ngọc linh là đòi hỏi cấp bách. Tôi tin tưởng sẽ được sự ủng hộ của mọi cấp chính quyền, tổ chức xã hội và các nhà khoa học để dự án phát triển sâm ngọc linh sớm được thực hiện.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trung tâm Sâm và Dược liệu TP. Hồ chí Minh.1999.

• Báo cáo “ Kêt quả nghiên cứu toàn diện về cây sâm Việt nam (Panax vietnamensis Ha et Grushv. ) :tài nguyên,thực vật,hoá học,dược lý,lâm sàng,nuôi cây mô,chế phẩm”.
• Báo cáo lưu hành nội bộ.
• Nguyễn Trứ.2000.

2. Cây sâm Ngọc linh tại tỉnh Quảng nam.

• Tap chí Dược học số 9/2000.tr.7.
• Nguyễn minh Đức,Nguyễn viết Tựu.1998.

3. Khảo sát so sánh sâm Việt nam từ nguồn thiên nhiên và trồng trọt.

• Tạp chí Dược liệu.Số 1/1998.tập 3.tr.3-8.
• Nguyễn thị thu Hương. 2002.

4. Tác dụng giải lo âu và chống trầm cảm của majonsid R2,hoạt chất chính trong sâm Việt nam.

• Tạp chí Dược liệu số 5/2002 tập7 tr.148-153.
• Nguyễn thi thu Hương,Matsumoto,Kasai,Waltanabe. 1998.

5. Invitro antioxidant activity of vietnamese ginseng saponin and its components.

• Biol.Pharm.Bull.1998.page 978-981

Đây là một loại thảo dược quý hiếm được tìm thấy lần đầu tại khu vực miền Trung Trung bộ Việt Nam, mọc tập trung tại các khu vực miền núi Ngọc Linh của huyện Đăk Tô, Kon Tum nên được gọi là “Sâm Ngọc Linh”. Ngoài nơi này, Sâm Ngọc Linh còn mọc ở khu vực núi Ngọc Lum Heo, xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn. Theo những kết quả điều tra mới nhất về loại thảo dược quý này cho thấy, Sâm Ngọc Linh còn có thể mọc ở định Ngọc Am thuộc tỉnh Quảng Nam, trên độ cao 1200-2100m. Mọc dày thành từng đám dưới tán rừng dọc theo các bờ suối ẩm, trên đất nhiều mùn.

Loại sâm quý này được trước đây được rất nhiều đồng bào dân tộc ở khu vực Trung Trung bộ, nhất là dân tộc Xê Đăng dùng như 1 loại củ rừng để chữa bệnh. Họ gọi sâm Ngọc Linh là củ ngải rọm con hay cây thuốc giấu để chữa nhiều loại bệnh theo các bài thuốc cổ truyền nơi đây. Chính vì những tác dụng rất lớn của nó mà Sâm Ngọc Linh được lưu truyền rộng rãi và được ngành dược khu Trung Trung Bộ tìm ra.

Năm 1973, khu Y tế Trung Trung Bộ cử một tổ 4 cán bộ do dược sĩ Đào Kim Long làm trưởng đoàn, kỹ sư Nguyễn Bá Hoạt, dược sĩ Nguyễn Châu Giang, dược sĩ Trần Thanh Dân là thành viên, đi khảo sát và điều tra thông tin về cây sâm Ngọc Linh theo hướng chân núi Ngọc Linh thuộc huyện Đắk Tô tỉnh Kon Tum. Khi đoàn cán bộ lên tỉnh Kon Tum, Ban Dân y Kon Tum cử thêm dược tá Nguyễn Thị Lê trợ giúp cho đoàn, dẫn đường lên núi Ngọc Linh. Sau nhiều ngày vượt suối băng rừng, đến 9 giờ sáng ngày 19 tháng 03 năm 1973, ở độ cao 1.800 mét so với mặt biển, cả đoàn đã phát hiện ra hai cây sâm đầu tiên. Đây là phát hiện lớn của ngành y tế nước nhà.

Những tác dụng của Sâm Ngọc Linh với con người

Theo kết quả nghiên cứu từ năm 1978 của Bộ Y tế Việt Nam cho biết, đây là loại sâm thứ 20 được phát hiện trên thế giới. Phần thân, rễ của Sâm Ngọc Linh chứa 26 hợp chất saponin có cấu trúc hóa học đã biết và 24 saponin có cấu trúc mới không có trong các loại sâm khác, trong khi đó – sâm Triều Tiên chỉ có khoảng 25 saponin các loại.

Những kết quả nghiên cứu, phân lập thành phần hóa học mới nhất được công bố còn kéo dài danh sách saponin của sâm Ngọc Linh hơn nữa, lên tổng cộng 52 loại. Như vậy, sâm Việt Nam là một trong những loại sâm có hàm lượng saponin nhiều nhất, tương tự một số cây sâm quý đã từng được nghiên cứu sử dụng từ lâu trên thế giới. Hợp chất hóa học đa dạng và tác dụng thực tiễn đối với sức khỏe của con người khiến sâm Ngọc Linh hiện nay được bán trên thị trường với giá càng ngày càng cao, thậm chí còn cao hơn sâm Triều Tiên nhiều lần.

Theo các kết quả nghiên cứu còn cho thấy, sâm Ngọc Linh còn có tác dụng giúp tăng lực, phục hồi suy giảm chức năng, giúp cơ thể trở lại bình thường, kháng lại các loại độc tố gây hại cho tế bào, giúp tăng tế bào mới và kép dài sự sống của tế bào cũ. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hàn lâm Khoa học và Công nghệ trên thế giới còn chứng minh được: Sâm Ngọc Linh là loại thảo dược vô cùng quý hiếm, nó còn cao hơn cả sâm Triều Tiên, sâm Trung Quốc. Đặc biệt nó còn có các tính năng như: kháng khuẩn, chống trầm cảm, giảm lo âu, chống oxi hóa.

Tìm hiểu thêm về những tác dụng của Sâm Ngọc Linh

Với kích thước khá nhỏ so với sâm Hàn Quốc, trọng lượng trung bình của thân rễ sâm Ngọc Linh chỉ 5,26g. Chỉ có 7,39% cây có trọng lượng thân đạt trên 25g, còn những cây có 10 sẹo trở lên với tuổi đời khoảng 8 năm chiếm 36,9%. Đặc biệt, trong đợt khảo sát tại vùng núi Ngọc Linh, còn phát hiện được 1 cây mà trên thân rẽ có tới 52 sẹo, ước tính khoảng trên 50 năm tuổi với đường kính khoảng 1,2cm và 1 cây khoảng 82 năm có củ và thân rễ dài hơn nửa mét.

Theo các tài liệu nghiên cứu cho thấy, Sâm Ngọc Linh có rất nhiều tác dụng như:

•  Giúp kích thích hoạt động của não bộ suy nhược tinh thần.
•  Tác dụng kiểu nội tiết tố sinh dục, suy nhược sinh dục.
•  Tăng tạo hồng cầu, tiểu cầu chữa thiếu máu, suy tiểu cầu.
•  Đặc hiệu với vi khuẩn Streptococi chữa viêm họng hạt.
•  Antistress giải lo âu và chống trầm cảm các bệnh lý gây ra bởi stress.
•  Tăng cường chức năng gan và bảo vệ tế bào gan chống xơ gan và giải độc gan.
•  Giảm mỡ máu, tăng lượng HDL xơ vữa động mạch.
•  Giảm đường huyết hiệp lực với thuốc hạ đường huyết bệnh tiểu đường.
•  Điều hòa hoạt động tim mạch loạn nhịp tim và hạ huyết áp.
•  Chống ôxy hóa (Antioxidant), chống lão hóa.
•  Phòng chống các loại ung thư, hỗ trợ thuốc chữa ung thư.
•  Sâm Ngọc Linh giúp tăng cường sức đề kháng không đặc hiệu suy giảm miễn dịch.
• Phòng chống các loại khối u Hỗ trợ thuốc chữa u bứu.
• Gia tăng sức đề kháng không đặc hiệu Suy giảm miễn dịch.
• Chống ôxy hóa (Antioxidant) Chống lão hóa.
• Tăng cường chức năng gan và bảo vệ tế bào gan Chống xơ gan và giải độc gan.
• Tăng tạo hồng cầu, tiểu cầu Chữa thiếu máu, suy tiểu cầu.
• Giảm cholesterol huyết, giảm lipit, tăng HDL Xơ vữa động mạch.
• Tác dụng kiểu nội tiết tố sinh dục Suy nhược sinh dục.
• Antistress giải lo âu và chống trầm cảm Các bệnh lý gây ra bởi stress.
• Tăng thể lực, chống nhược sức Suy nhược cơ thể.
• Kích thích các hoạt động não bộ Suy nhược tinh thần.
• Đặc hiệu với vi khuẩn Streptococi Chữa viêm họng hạt.
• Giảm đường huyết hiệp lực với thuốc hạ đường huyết Bệnh tiểu đường.
• Điều hòa hoạt động tim mạch Loạn nhịp tim và hạ huyết áp.

Đặc biệt Sâm Ngọc Linh còn có những ưu việt như:

• Không gây bất kỳ tác dụng phụ hay hại cho cơ thể khi sử dụng liên tục và lâu dài.
• Sâm Ngọc Linh có thể dùng cho mọi lứa tuổi từ người già cho đến trẻ sơ sinh với lượng 50mg -200mg/1kg thể trọng

Nhân Sâm Ngọc Linh chữa được bệnh gì?

Dựa trên những nghiên cứu dược lý lâm sàng hoạt chất trong Nhân Sâm Ngọc Linh, các bệnh có thể chữa được như:

• Với các hợp chất được tìm thấy trong Sâm như: Erythromycin, Ampicillin, Tetracyclin, Bactrim, đã mang đếm tác dụng chữa viêm họng, kháng khuẩn các chủng vi khuẩn Gram ( ), nhất là trên chủng vi khuẩn Streptococcus.
• Với hợp chất M – R2 chứa trong Sâm đã góp phần đẩy lùi stress, giúp phục hồi các rối loạn chức năng do stress gây ra như làm mất cảm giác đau, loét dạ dày, giảm khả năng miễn dịch.
• Majonoside – R2: có tác dụng giải lo âu, trầm cảm.
• Đặt biệt trong 52 Saponin triterpen có tính kháng khuẩn, phá vỡ tế bào ung thư, axit béo, giảm cholesterol, hồi sinh hồng cầu và bạch cầu bị giảm, tăng nội tiết tố sinh dục.
• Với việc hội tụ các hợp chất polyacetylen, axit béo như palnitic, stearic, oleic, linoleic, linolenic hỗ trợ điều hòa hoạt động của tim, chống xơ vữa động mạch, giải độc gan.
• Sâm hội đủ 8 loại Axit amin cần thiết cho cơ thể, 20 nguyên tố vi lượng như sắt, kali, mangan và 1 số thành phần khác là gluxit, tinh dầu có công dụng tăng sinh lực, chống lại sự mệt mỏi, làm tăng trí lực và ăn ngon hơn.

Sâm Ngọc Linh thường mọc ở đâu?

Tại khu vực núi Ngọc Linh ở độ cao khoảng hơn 1.500m thuộc địa phận giáp ranh giữa 2 tỉnh Quảng Nam và KonTum vào những năm 70 của thế kỷ trước, người ta đã phát hiện ra loài sâm quý hiếm nhất thế giới này.

Sâm Ngọc Linh mọc dưới tán cây lớn, lớp đất có nhiều mùn, nhiệt độ thích hợp nhất là vào ban ngày từ 20°C – 25°C, ban đêm 15°C – 18°C. Loại sâm này có một đặc điểm đó là có thể sống rất lâu, có khi lên tới 100 năm hoặc lâu hơn, sâm Ngọc Linh sinh trưởng khá chậm. Phần giá trị nhất dùng làm bài thuốc quý của sâm ngọc linh đó là củ, thân rễ và ngoài ra cũng có thể dùng rễ con và lá.

Cách tính tuổi Sâm Ngọc Linh

Nếu để ý quan sát các bạn sẽ nhìn trên củ Sâm Ngọc Linh có các vết sẹo. Vì vậy, việc căn cứ vào vết sẹo (mắt) có trên củ Sâm chúng ta sẽ dễ dàng nhận biết được độ tuổi của Sâm.

Các chuyên gia về Sâm cũng cho biết thêm, dựa trên số lượng vết sẹo có trên củ (số lượng mắt trên củ Sâm) có thể tính chính xác được tuổi Sâm là do đặc điểm sinh trưởng và phát triển của Sâm trong một năm. Thường thì, cứ mỗi năm thảo dược sẽ cho ra một vết sẹo (mắt) mới. Bên cạnh đó, dựa vào các vết sẹo (mắt) của củ Sâm chúng ta còn có thể khám phá ra được quá trình sinh trưởng và phát triển của củ Sâm; như độ cao, khí hậu, thổ nhưỡng, địa hình, độ che phủ, lượng mưa,..mà củ Sâm đã nhận. Vì vậy, có thể khẳng định, thông qua việc đếm vết sẹo có trên củ Sâm chúng ta sẽ dễ dàng biết được tuổi Sâm, kỹ thuật này có thể dự đoán chính xác được tuổi Sâm lên đến 99%.

Bên cạnh việc đoán tuổi Sâm dựa theo các vết sẹo (mắt) có trên củ Sâm thì còn có một đặc điểm để có thể nhận biết chính xác được củ Sâm có độ tuổi từ 4-5 tuổi trở lên nữa là đối với Sâm từ 4-5 tuổi thường có hoa hình tán đơn, cuống hoa có chiều dài từ 10-20cm. Một số củ có kèm theo 1-4 tán phụ hay một số hoa lẻ dưới tán hoa chính, tán hoa chính có khoảng 60-100 hoa, cuống hoa ngắn từ 1-1,5 cm, lá Sâm thường có 5 lá chét, cánh hoa thường có 5 cánh, nhị cũng 5.

Các chuyên gia Sâm còn chia sẻ thêm, Sâm Ngọc Linh chỉ đâm chồi nảy lộc vào mùa xuân, sau thời gian từ 3-6 tháng sinh trưởng, thân và lá Sâm Ngọc Linh đều lụi tàn hết, và lúc này tất cả chất dinh dưỡng hấp thu được đều dồn hết vào việc nuôi củ.

Bộ phận sử dụng

Vì là một dược liệu vô cùng quý giá nên hầu như tất cả các bộ phận trên cây Sâm Ngọc Linh như: thân, củ, rễ, lá đều được sử dụng. Những bộ phận này đều chứa trong mình các dược chất vô cùng quý hiếm để làm dược liệu.

Thành phần dược chất trong cây Sâm Ngọc Linh

Nhân Sâm Ngọc Linh đã là loại sâm quý hiếm hạng thượng đẳng thì phải chứa những thành phần dược chất quý hiếm sau đây:

• 52 hợp chất Saponin: Ro, Rb1, Rb2, Rc, Rd, Re, Rf, Rg1, Rg2, Rg3, Rh1, Rh2,… chứa trong thân rễ và củ.
• 19 Saponin pamaran chứa trong lá sâm
• 7 hợp chất polyaceytylen.
• 17 acid amin: phenylalanine, lysine, leucine, isoleucine, threonine, valine, tryptonphan, methionine,…
• 20 nguyên tố vi lượng : Như Fe, Cu, Mu, Co, K…
• Các glucid, lipit và tinh dầu.
• Rễ tươi còn chứa chất daucosterol
• Các vitamin như vitamin E, B2, B12,…

Cách sử dụng Sâm Ngọc Linh

Không có độc tố nên có thể sử dụng rộng rãi cho mọi lứa tuổi từ trẻ em đến người già, tuy nhiên cần lưu ý cứ 1 kg khô sẽ tương đương với 5 kg tươi nên cần cân đối trong việc sử dụng.

Dùng Sâm Ngọc Linh như thế nào cho hiệu quả cao nhất mới là điều đáng lưu tâm. Vì bỏ ra một số tiền lớn để mua sản phẩm này mà hiệu quả lại không cao là điều không ai mong muốn cả. Để sử dụng hiệu quả thường có 3 cách cơ bản sau:

Dùng trực tiếp

Ngậm sâm: Sâm Ngọc Linh sau khi làm sạch thì thái thành từng lát mỏng, ngậm đến khi mềm thì nuốt. Mỗi ngày ngậm 3 lần, mỗi lần ngậm 1 lát. Cách này dùng cho trường hợp người chán ăn, mệt mỏi, người mắc bệnh lâu ngày, phổi yếu, hô hấp kém.

Pha trà

Dùng 2-3g Sâm Ngọc Linh thái lát hoặc tán bột mịn, cho vào bình trà đổ nước sôi vào và đợi khoảng 5 phút là có thể uống như trà, mùi thơm rất đặc trưng.

Sử dụng làm thuốc

• Nhân Sâm Ngọc Linh có tác dụng hỗ trợ điều trị một số loại bệnh như thiếu máu, tiểu đường, ung thư, cơ thể suy nhược.
• Cách nấu: dùng 10g Sâm Ngọc Linh đã thái lát mỏng, thêm khoảng 1,5 lít nước, đun nhỏ lửa trong 20-30 phút thì tắt bếp. Thuốc chia thành nhiều lần uống hết trong ngày, dùng cả nước lẫn sâm.

Ngâm rượu

• Sâm Ngọc Linh nguyên củ rửa sạch, để ráo, tráng sơ với rượu trước khi ngâm.
• Tỷ lệ ngâm là cứ 1kg Sâm Ngọc Linh thì ngâm chung với 10 lít rượu trắng khoảng 40 độ, tùy vào cân nặng của sâm mà chọn lượng rượu và bình đựng thủy tinh tương ứng.
• Thời gian ngâm là từ 2-3 tháng. Mỗi ngày nên dùng từ 1-2 ly nhỏ khoảng 30ml là đủ.
• Cách làm này phù hợp cho nam giới muốn bồi bổ sức khỏe, tăng cường sinh lực và kích thích ăn uống ngon miệng. Người đang mắc bệnh gan, thận, dị ứng với rượu… không nên dùng cách này.

Ngâm mật ong

• Dùng 1kg Sâm Ngọc Linh (đã thái lát, phơi khô khoảng còn 50% lượng nước) ngâm chung với 4 – 5 lít mật ong rừng trong bình thủy tinh.
• Trong thời gian ngâm không để nước rơi vào trong bình, khi có bọt thì hớt bỏ để sâm không bị chua.
• Cách dùng: Sâm Ngọc Linh ngâm mật ong có thể dùng để ngậm hoặc pha với nước ấm để uống.
• Cách này thích hợp cho nhu cầu bồi bổ sức khỏe, tăng cường thể lực, kích thích hoạt động của não bộ, phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư, hỗ trợ điều trị thiếu máu.

Làm món ăn

• Hấp với trứng: khoét lỗ nhỏ ở đầu trứng rồi cho khoảng 1-2g Sâm Ngọc Linh tán bột mịn vào, trộn đều, bịt kín rồi mang đi hấp. Mỗi ngày ăn 1 quả.
• Nấu cháo: dùng 3-5g Sâm Ngọc Linh thái lát, cho vào nấu chung với gạo và nước, ninh nhừ và nêm nếm vừa ăn. Món này thích hợp cho người bệnh và người già.

Một số lưu ý khi dùng Sâm Ngọc Linh

Dùng Sâm Ngọc Linh kiêng gì?

• Vấn đề kiêng cử trong khi dùng sâm các bạn hết sức lưu ý để hiệu quả của sâm đạt cao nhất và tráng những trường hợp xấu xảy ra đối với cơ thể. Vậy dùng Sâm Ngọc Linh kiêng gì?
• Không được ăn hải sản, củ cải khi uống nước Nhân Sâm Ngọc Linh vì có thể làm giảm và mất tác dụng của sâm.
• Dùng đúng liều lượng theo chỉ dẫn của chuyên gia.
• Hãy dùng ấm đất hoặc thủy tinh để nấu sâm. Không được dùng đồ kim loại để nấu vì sẽ làm giảm đi hiệu quả của sâm.
• Không nên uống trà chung với nước sâm mà hãy uống cách nhau khoảng 2 giờ đồng hồ.
• Hạn chế dùng chất kích thích.
• Ăn uống, nghỉ ngơi điều độ, hoạt động thể thao lành mạnh.

Những người không nên dùng Sâm Ngọc Linh

• Phụ nữ đang mang thai tuyệt đối không được sử dụng vì Sâm có tác dụng tăng cường nội tiết tố sinh dục và co bóp thành tử cung nên sẽ gây ảnh hưởng đến thai nhi.
• Đau bụng (thể hàn, tiết tả…), đầy bụng, chướng bụng khuyến cáo không nên dùng. Tránh dùng Sâm vào buổi chiều hoặc tối đối với người mất ngủ.
• Đối với trẻ em, chỉ nên dùng (thường là dùng bổ sung) khi trẻ bị suy dinh dưỡng, còi xương, thiếu máu, suy nhược cơ thể,… Còn với các trẻ có thể chất khỏe mạnh, phát triển bình thường, không mắc các bệnh lý thuộc hư chứng thì không nên dùng.
• Đây thực sự là một món quà sức khỏe vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người chúng ta, hãy sử dụng đúng cách thức và liều lượng để đạt hiệu quả tốt nhất.

Samngoclinh.com | Tổng hợp